Wstęp
Za oknami jesień w pełni, przed nami zima, a wraz z jej nadejściem, jak co roku, powraca temat… smogu. Nie jest żadną tajemnicą, że stan powietrza w naszym mieście pozostawia wiele do życzenia. Normy w sezonie grzewczym przekraczają ustalony pułap o 200, 300, a nieraz i 800%.
U jednych z nas termin “smog”, budzi przerażenie, inni traktują go z przymrużeniem oka. Czy słusznie? Czym naprawdę jest ten cały SMOG, czy jest rzeczywiście aż tak niebezpieczny i czy wywiera realny wpływ na nasze zdrowie?
Zanieczyszczenie powietrza, jakim jest smog, powstaje wskutek przedostawania się do atmosfery szkodliwych związków chemicznych, takich jak tlenki siarki i tlenek azotu oraz substancje stałe, czyli pyły zawieszone, a także kancerogenne wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. Powstawaniu smogu dodatkowo sprzyjają takie czynniki, jak położenie miasta w dolinie, zwiększona wilgotność powietrza, mgła i brak wiatru.
Z raportów pochodzących z wielu niezależnych źródeł, niestety jednoznacznie wynika, że największy procent zanieczyszczeń powietrza ( ponad 80%), stanowi tzw. niska emisja – głównie spaliny samochodowe oraz zanieczyszczenia emitowane przez indywidualne instalacje grzewcze.
Konsekwencje zdrowotne
Oczywiście, obecność w powietrzu związków siarki, tlenku węgla, czy wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych nie pozostaje obojętna dla naszego zdrowia, a nawet życia. Cząsteczki pyłu zawieszonego PM2,5 są na tyle drobne, że mogą przenikać nie tylko do płuc, ale również bezpośrednio do krwiobiegu, powodując nasilenie objawów astmy, alergii, nowotwory płuc, gardła i krtani, przewlekłe zapalenie oskrzeli, zaburzenia rytmu serca, a nawet niższą masę urodzeniową dziecka i problemy z oddychaniem, gdy było ono narażone na kontakt z pyłami w trakcie rozwoju płodowego.
Pył PM10 jest szkodliwy z uwagi na zawartość takich elementów jak benzopireny, furany, dioksyny. Wywołuje ostre ataki kaszlu, świszczący oddech, gwałtownie przebiegające zapalenie oskrzeli; pośrednio zwiększa ryzyko zawału serca i udaru. Benzopiren wykazuje silne właściwości kancerogenne. Substancje te potrafią niestety na długo umiejscowić się w organizmie człowieka ( okres połowicznego zaniku dioksyn wynosi od 7 do 11…lat ). Dioksyny zaburzają również pracę układu hormonalnego.
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) aż 36 z 50 miast w Unii Europejskiej o największym stężeniu pyłu PM2,5 znajduje się właśnie w Polsce.
Czujnik na Osiedlu Montwiłła – Mireckiego
Jest to pierwszy czujnik ufundowany przez Stowarzyszenie. Jest on ulokowany na terenie Osiedla i działa od stycznia 2019.
Dokładne dane są dostępne pod adresem http://inicjatywamm.pl/smog-mm/ oraz w zakładce Os. Montwiłła-Mireckiego – ul. Srebrzyńska
Czujnik dla SP 169
Stowarzyszenie Inicjatywa M-M postanowiło wziąć sprawy w swoje ręce: ufundowało Szkole Podstawowej nr 169 czujnik smogu, który jest miniaturową stacją pomiaru jakości powietrza. Dane odczytywane z niego, za pośrednictwem bezpłatnej aplikacji, umożliwią monitorowanie jakości powietrza głównie okolicznym mieszkańcom Złotna, jednocześnie będą to informacje dostępne i użyteczne dla wszystkich mieszkańców naszego miasta.
Stowarzyszenie Inicjatywa M-M udostępnia również dane z lokalnej, osiedlowej stacji, na swojej stronie internetowej w zakładce “monitoring smogu” – http://inicjatywamm.pl/smog-sp169/ oraz informuje o alarmowych poziomach zanieczyszczeń na swoim profilu na Facebooku.
Czujnik Smogtok. Źródło: https://smogtok.com/sensor
Aplikacja
Kanarek jest bezpłatną aplikacją, pokazującą na bieżąco ogólnodostępne informacje o obecności pyłów PM 2.5 i PM10, dwutlenku węgla i azotu oraz innych substancji. Udostępnia dane z ponad 500 stacji w Polsce, w tym 150 punktów Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Oferuje wyświetlanie alarmów smogowych, gdy poziom zanieczyszczeń zacznie być niebezpieczny dla zdrowia użytkownika. Poniżej przykładowe widoki ekranu oraz widok z oceną jakości powietrza:
Co zrobić z informacjami z aplikacji?
Aplikacja pomoże ocenić aktualną sytuację na zewnątrz i zdecydować, czy warto tego dnia wybrać się na spacer z małym dzieckiem ( pamiętajmy, że specjaliści zalecają, by nasze dzieci przebywały na “świeżym powietrzu “ minimum godzinę dziennie ), czujniej obserwować osoby cierpiące na astmę, czy zrezygnować z dłuższych prac w ogrodzie oraz wietrzenia pomieszczeń. Wyniki będą też ułatwiały interwencje odpowiednim służbom w przypadku uciążliwych dla mieszkańców sytuacji, np. nielegalne spalanie w piecach odpadów komunalnych z tworzyw sztucznych. Dyrekcja szkoły będzie mogła zdecydować, np.czy danego dnia uczniowie będą mogli bezpiecznie odbywać zajęcia wychowania fizycznego na boisku.
Wpływ społeczny
Działania związane z zakupem oraz uruchomieniem czujnika smogu zostały zainicjowane nie tylko w trosce o nasze osobiste zdrowie i bezpieczeństwo, ale również z zamiarem mocnego zasygnalizowania problemu zanieczyszczeń powietrza w naszym rejonie.
Zależy nam na wywieraniu wpływu na działanie władz samorządowych, w postaci częstszych kontroli, zmian przepisów, zaproponowaniu zorganizowanych programów, takich jak “WYMIANA PIECA” w Krakowie, a także na działaniach edukacyjnych oraz zwiększeniu świadomości społeczności lokalnej w tym temacie.